Τι είναι η μηνιγγίτιδα; Πώς αντιμετωπίζεται;

Τι είναι η μηνιγγμηνιγγίτιδα κουτρουμπή χριστίνα μικροβιολογος τρικαλαίτιδα;
Οι μήνιγγες είναι προστατευτικές μεμβράνες του νευρικού μας συστήματος που καλύπτουν περιοχές του εγκεφάλου μας (όπως το εγκεφαλικό στέλεχος) και το νωτιαίο μυελό. Η μηνιγγίτιδα είναι η φλεγμονή των μεμβρανών αυτών και μπορεί να οφείλεται σε βακτήρια ή ιούς. Έτσι, υπάρχουν δυο είδη μηνιγγίτιδας: Οι βακτηριακή και οι ιογενής.
Η ιογενής μηνιγγίτιδα οφείλεται σε προσβολή των μηνίγγων από ιούς, είναι η πιο συχνή, αλλά με ήπια συμπτώματα και σπάνια θανατηφόρα. Δεν αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά, αλλά με υποστήριξη του ασθενούς.
Από την άλλη, η βακτηριακή μηνιγγίτιδα οφείλεται σε βακτήρια, είναι πιο σπάνια, αλλά πιο επικίνδυνη για την υγεία μας, με έντονα συμπτώματα και αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά.

Ποια μικρόβια προκαλούν μηνιγγίτιδα; Πώς κολλάμε;
Όσον αφορά την ιογενή μηνιγγίτιδα, πάνω από το 60% των περιπτώσεων οφείλεται σε ιούς Coxsackie και Echo της ομάδας των εντεροϊών. Επίσης, υπεύθυνοι ιοί μπορούν να είναι ο ιός του απλού έρπητα σε ενηλίκους, οι αρμποϊοί, οι αδενοϊοί, ο ιός της ανεμοβλογιάς, της ιλαράς, της παρωτίτιδας κ.α. Ανάλογα με τον υπεύθυνο ιό, ο τρόπος μετάδοσής τους ποικίλλει. Έτσι οι εντεροϊοί μεταδίδονται με την επαφή στόματος και χεριών αλλά και από την αναπνευστική οδό (βήχας, σάλιο) και τα κμηνιγγίτιδα-Κουτρουμπή χριστίνα Τρίκαλα, μικροβιολόγοςόπρανα, οι αδενοϊοί μέσω του αναπνευστικού συστήματος (σάλιο, πτύελα), οι αρμποϊοί μέσω των εντόμων. Η περίοδος επώασης είναι περίπου 3-7 μέρες από την ημέρα της προσβολής, μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα.
Όσον αφορά τη βακτηριακή μηνιγγίτιδα, τα παθογόνα μικρόβια ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία. Έτσι στα νεογνά, βρίσκουμε συνήθως μικρόβια που μπορεί να έχουν μεταδοθεί κατά τη διάρκεια του τοκετού όπως στρεπτόκοκκο της αγαλαξίας και εντεροβακτηριακά. Στα παιδιά ηλικίας μέχρι 15 ετών τα πιο συχνά παθογόνα μικρόβια είναι ο αιμόφιλος, ο μηνιγγιτιδόκοκκος και ο πνευμονιόκοκκος, ενώ στους ενήλικες ο πνευμονιόκκοκος και ο μηνιγγιτιδόκοκκος. Σε ανοσοκατεσταλμένους, όπως μεταμοσχευμένους, καρκινοπαθείς, σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς με κρανιοεγκεφαλικές επεμβάσεις, βρίσκουμε πιο συχνά μικρόβια όπως η Listeria και τα εντεροβακτηριακά.
Η μετάδοση των παραπάνω μικροβίων είναι διαφορετική κατά περίπτωση. Στα νεογνά όπως προείπαμε συχνά μεταδίδονται κατά τη διάρκεια του τοκετού. Ο μηνιγγιτιδόκοκκος είναι ένα μικρόβιο που υπάρχει στη φυσιολογική χλωρίδα του φάρυγγά μας. Ένα ποσοστό 10% περίπου του πληθυσμού είναι φορέας του μικροβίου. Ο μηνιγγιτιδόκοκκος όπως και ο αιμόφιλος μεταδίδεται με το βήχα, το φτάρνισμα και την άμεση επαφή. Ωστόσο, δεν επιβιώνει στο περιβάλλον διότι είναι πολύ ευαίσθητος. Έτσι μέθοδοι απολύμανσης του χώρου δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα. Συνθήκες συνωστισμού (σχολεία, φυλακές, στρατόπεδα) διευκολύνουν την μετάδοση του μικροβίου από άτομο σε άτομο.
Όσον αφορά τον πνευμονιόκοκκο, συνήθως συνυπάρχει λοίμωξη σε άλλη περιοχή του αναπνευστικού, όπως παραρρινοκολπίτιδα, ωτίτιδα, φαρυγγίτιδα και μεταφέρεται στις μήνιγγες.

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα της μηνιγγίτιδας;
Τα τυπικά συμπτώματα της μηνιγγίτιδας είναι: απότομη έναρξη πυρετού, δυσκαμψία αυχένα, διαταραχή συγκέντρωσης και συμπεριφοράς, φωτοφοβία, μυαλγίες, ναυτία και έμετος. Σε μερικούς ασθενείς όπου το αίτιο της μηνιγγίτιδας είναι ο μηνιγγιτιδόκοκκος ή μερικοί ιοί όπως οι εντεροϊοί, εμφανίζεται ένα αιμορραγικό εξάνθημα που εντοπίζεται στο πρόσωπο, κορμό και άκρα. Επίσης, σε μηνιγγίτιδα που οφείλεται στον ιό Coxsackie A εμφανίζονται φυσαλίδες σε χέρια, πόδια και στόμα (η λεγόμενη hand, foot and mouth disease), ενώ σε μηνιγγίτιδα που οφείλεται στον ιό Coxsackie Β μπορεί να έχουμε πλευρίτιδα ή περικαρδίτιδα. Τέλος, στη μηνιγγίτιδα που οφείλεται σε πνευμονιόκοκκο ή αιμόφιλο, μπορεί να εμφανιστούν περιστατικά επιληπτικών σπασμών, αλλά είναι πολύ σπάνια.

Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η κύρια εξέταση για τη διαπίστωση λοίμωξης των μηνίγγων είναι η παρακέντηση του νωτιαίου μυελού και η λήψη ενός υγρού που περιέχεται μέσα σε αυτόν που καλείται εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ). Γίνεται μικροσκόπηση, καλλιέργεια και βιοχημική ανάλυση του υγρού αυτού, ενώ πολλές φορές βοηθάει και η μοριακή ανάλυσή του για ιούς και βακτήρια.

Ποια είναι η θεραπεία;
Στις περιπτώσεις όπου η μηνιγγίτιδα οφείλεται σε βακτήριο και ανάλογα με το υπεύθυνο μικρόβιο και την ευαισθησία του σε αντιβιοτικά, δίνεται η κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία. Η διάρκεια της θεραπείας εξατομικεύεται, αλλά συνήθως διαρκεί περίπου 10-15 ημέρες. Η αντιμετώπιση των ιογενών μηνιγγίτιδων είναι συμπτωματική, δηλαδή θεραπεύονται κατά περίπτωση τα συμπτώματα της νόσου και όχι το αίτιο, καθώς τα αντιβιοτικά δεν έχουν κανένα απολύτως αποτέλεσμα έναντι των ιών.

Πώς μπορεί να γίνει η πρόληψη της μηνιγγίτιδας;
Όσον αφορά τις ιογενείς μηνιγγίτιδες, το κυριότερο είναι μέτρα υγιεινής, όπως πολύ καλό και σχολαστικό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή χώρων συνωστισμού και καλό αερισμό κλειστών χώρων. Υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια για την πρόληψη κάποιων ιών όπως της ιλαράς, της παρωτίτιδας, της ανεμοβλογιάς κ.α.
Όσον αφορά τις βακτηριακές μηνιγγίτιδες, και πάλι πολύ σημαντικά είναι τα μέτρα υγιεινής, όπως το πλύσιμο των χεριών, η αποφυγή άμεσης επαφής με σταγονίδια ασθενών και η αποφυγή του συνωστισμού.
Υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια για διάφορα μικρόβια, όπως είναι έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου και του αιμόφιλου.

Σε περίπτωση που υπάρχει διαγνωσμένο κρούσμα βακτηριακής μηνιγγίτιδας, σύμφωνα με το ΚΚΕΕΛΠΝΟ (Κέντρο Ελέγχου & πρόληψης νοσημάτων) θα πρέπει να γίνουν τα παρακάτω βήματα:
-Ενημέρωση και δήλωση του κρούσματος στις υγειονομικές αρχές.
-Απομόνωση του ασθενούς για μια ημέρα μετά την έναρξη της αντιβίωσης.
-Η απολύμανση του χώρου δεν έχει κανένα νόημα.
-Τα άτομα που ήρθαν σε στενή επαφή με ασθενή που πάσχει από μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, ακόμα και μια εβδομάδα πριν την έναρξη των συμπτωμάτων του, θα πρέπει να λάβουν προφυλακτική δόση αντιβίωσης άμεσα.
Άτομα που θεωρούνται ότι έχουν έρθει σε στενή επαφή με ένα κρούσμα είναι:
-Άτομα που διαβιώνουν στο ίδιο σπίτι με τον ασθενή
-Άτομα που είχαν επαφή με τον ασθενή ή τις εκκρίσεις του, π.χ. φίλοι, γιατροί νοσηλευτές
-Στους παιδικούς σταθμούς και στα νηπιαγωγεία προφυλακτική δόση αντιβίωσης θα πρέπει να δίνεται σε όλα τα παιδιά και το προσωπικό. Σε Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια, μόνο στα παιδιά που είχαν στενή επαφή με τον ασθενή και όχι όλη η τάξη. Συμπεριλαμβάνονται και τα άτομα που ήρθαν σε επαφή με τον ασθενή σε εξωσχολικές δραστηριότητες.

 

Κουτρουμπή Χριστίνα
Ιατρός Βιοπαθολόγος – Μικροβιολόγος

Μοιραστείτε το:
FacebookTwitterPinterestGoogle+TumblrLinkedIn

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *